علت ناک (knock) زدن موتور و راه های پیشگیری از آن

علت ناک (knock) زدن موتور و راه های پیشگیری از آن

ناک زدن یا صدای تق تق یا  پینگینگ همون صدایی است که با شتاب گرفتن و خارج شدن موتور از حالت دنده مرده (موتور با دور موتور پایین) به طور تکراری و مداوم به گوش می شود. ناک زدن موتور دارای علل مختلفی می باشد و راه حل های متعددی هم جهت پیشیگری از آن وجود دارد. البته تشخیص منبع اصلی صدای ناک موتور بسیار سخت است. با این حال نشانه های رایجی جهت تشخیص این موضوع وجود دارد. به طور کلی هر مشکلی که مربوط به موتور و عملکرد موتور باشد باید به صورت جدی شناسایی شده و اقدامات لازم جهت برطرف کردن آن به عمل آید زیرا جبران خسارتی که به موتور وارد می شود بسیار گران است.

در ابتدا مکانیزم کار موتور را خلاصه وار دوره میکنیم. درست است که قبلا بارها درباره عملکرد موتور شنیده اید اما برای مطالبی که در ادامه شرح می دهم تشریح اجمالی این فرآیند لازم است.

عملکرد هر موتور چهارزمانه دارای 4 مرحله زیر می باشد :

در مرحله اول پیستون پایین می آید  دریچه هوا باز می شود و مخلوط سوخت و بنزین وارد محفظه سیلندر می شود سپس در مرحله دوم پیستون بالا می آید و ترکیب سوخت و هوا را متراکم می کند. شمع موتور وارد بازی می شود و با ایجاد جرقه و انفجار انرژی لازم جهت راه اندازی موتور و روشن شدن خودرو را تامین می کند. در مرحله چهارم هم پیستون دوباره به جایگاه اولیه خود بازگشته و دود حاصل از این انفجار از سوپاپ خروجی هوا بیرون می رود.

علل بروز ناک در موتور خودرو

علت بروز پدیده ناک در موتور ارتباط مستقیمی با نسبت تراکم دارد. اما نسبت تراکم به چه معناست ؟

نسبت تراکم همان نسبت حجم سیلندر در شرایطی که پیستون در پایین ترین حالت خود قرار دارد به حجم سیلندر در شرایطی که پیستون در بالاترین حالت خود قرار دارد می باشد. وقتی پیستون بالا می رود حجم سیلندر چندین برابر کمتر از زمانی است که پیستون در پایین ترین حالت خود قرار دارد.

نسبت تراکم چه اهمیتی دارد ؟

نسبت تراکم از آن جهت اهمیت دارد که هر چه قدر این نسبت کوچکتر باشد (مثلا 1 به 10 یا 1 به 15) یعنی مخلوط هوا بسیار فشرده شده است و این تراکم بالا نتیجه اش یک احتراق بهینه تر و با کیفیت تر برای موتور می باشد. شاید این سوال برای شما پیش بیاید که با کوچکتر کردن هر چه بیشتر این نسبت و بالا بردن پیستون به طوری که به بالای سیلندر بچسبد می توان عملکرد موتور را ارتقا بخشید اما باید دانست که هر چه تراکم بیشتر باشد و پیستون بالاتر برود درجه حرارت بسیار افزایش یافته و باعث می شود که سوخت (بنزین) قبل از جرقه زدن شمع به طور خود به خود منفجر شود. این انفجار در دور موتورهای پایین باعث ناک زدن موتور می شود. انفجار و احتراق مخلوط سوخت و هوا دارای یک زمان مشخص می باشد اگر این احتراق زودتر از موعد انجام شود آنگاه صدای ناک زدن موتور به گوش خواهد رسید.

روشهایی جهت برطرف کردن ناک موتور :

استفاده از بنزین اکتان بالا یا همان بنزین سوپر از ناک زدن موتور پیشگیری کرده یا تا حد زیادی موجب کاهش آن می شود. هر چه بنزین اکتانش بالاتر باشد احتراق در درجه حرارت بالاتری رخ می دهد. استفاده از بنزین با اکتان بالاتر باعث بالارفتن نسبت تراکم شده برای مثال این نسبت را از 1/5 به 1/10 می رسد و بنزین به شکل بهینه تر می سوزد. این کیفیت بالای سوخت باعث دریافت انرژی بیشتر از موتور می شود. روش دیگر جهت برطرف کردن ناک موتور استفاده از واتر متانول است که تاثیر زیادی در کاهش دمای موتور دارد. و با خنک کردن موتور باعث تاخیر در انفجار ترکیب سوخت و هوا می شود. (درجه اکتان همان اندازه گیری مقاومت سوخت در برابر احتراق زودرس مخلوط سوخت و هوا می باشد. )

به طور کلی درصد اکتان پایین و کیفیت نامناسب سوخت, وجود کربن نسوخته و شمع های بی کیفیت و نامناسب از عوامل اصلی ایجاد ناک در موتور می باشند.

سوخت مورد استفاده برای وسایل نقلیه باید مواد تمیزکننده کربن را داشته باشد اما با این وجود باز هم ممکن است نتوان از تبدیل کربن به بخار جلوگیری کرد. سوختی که با هوا مخلوط شده و در محفظه سیلندر می سوزد از چندین مولکول کربنی تشکیل شده است باقی مانده کربن نسوخته بر دیواره سیلندرها و پیستونها باقی مانده و از حجم سیلندر می کاهد. استفاده از مواد افزودنی و تمیزکننده ها برای از بین بردن بخار کربن از دیواره سیلندر تاثیرگذار است.

علاوه بر موارد ذکر شده ترکیب نادرست سوخت و هوا , تعویض نکردن شمع موتور معیوب (شمع موتور استاندارد و متناسب با توصیه کارخانه سازنده خودرو) و وضعیت نامناسب روغن موتور (سرسیلندر باید به خوبی روغن کاری شود و اگر این کار به هر دلیلی انجام نشود موتور ناک خواهد زد) نیز باعث بروز این مشکل در موتور خواهند شد.

از تاثیرات منفی ناک بر قطعات فنی موتور می توان به موارد زیر اشاره کرد :

ایجاد خط و خش بر دیواره سیلندر خودرو

کاهش کارایی و کیفیت شمع موتور

ذوب شدن و از بین رفتن سوپاپ خروجی دود

آنچه تا به این جا گفته شد در باره موتورهای بنزینی بود حال می خواهیم به طور خلاصه موتورهای گازوئیلی را نیز بررسی کنیم.

در موتورهای بنزینی وقتی پیستون بالا می آمد مخلوط شامل هوا و بنزین بود , در حالی که در موتورهای گازوئیلی تنها هوا وجود دارد . از همین رو پیستون تا بالاترین مقدار ممکن بالا آمده و بعد از اینکه حرارت زیاد ایجاد شد گازوئیل از محفظه ورودی سوخت به هوای متراکم شده می رسد و بعد منفجر می شود. وقتی نسبت تراکم بالاتر می رود موتورهای گازوئیلی که گشتاور بالاتری پیدا می کنند. اما لازم به ذکر است که سرعت پایین و بالارقتن پیستون هم چنان پایین است. برای همین دور موتور , موتورهای گازوئیلی هم چنان کمتر است و این فرآیند با سرعت پایین تری در آنها انجام می شود.

خوشبختانه در خودروهای مدرن امروزی ناک زدن موتور به ندرت پیش می آید زیرا نسبت تراکم و درصد سوخت به هوا و ... توسط کامپیوتر خودرو به طور خود به خود کنترل می شود. حتی سنسور ناک نیز در این نوع خودروها تعبیه شده به طوری که هر مشکل مربوط به ناک زدن موتور را رصد کند و در صورت بروز هر گونه مشکل در عملکرد موتور راه حل لازم برای برطرف کردن آن را به کار ببرد. در این نوع خودروها تنها در صورت خراب بودن سنسور ناک , موتور ناک خواهد زد. در غیر این صورت هیچ گونه مشکلی در موتور خودرو به وجود نخواهد آمد. 

نوشته شده در 1399-09-09 توسط 0 544

نظر خود را به اشتراک بگذاریدپاسخ دهید

مقایسه 0